استان مازندران، با طبیعتی بکر و چشم اندازهای رویایی، همواره مقصدی محبوب برای گردشگران بوده است. اما در میان انبوه جاذبه های طبیعی این دیار، گنجینه های فرهنگی و تاریخی نیز خودنمایی می کنند که هر یک روایتی ناب از هویت این سرزمین را برای مخاطبان هاریکا خبر به همراه دارند. یکی از ارزشمندترین این گنجینه ها، خانه نیما یوشیج در روستای تاریخی یوش است؛ بنایی که نه تنها یادگاری از معماری دوره قاجار به شمار می رود، بلکه دریچه ای است به دنیای اندیشه های مردی که جرئت کرد قافیه های کهن را به چالش کشد و مسیری تازه در ادبیات فارسی بگشاید.

روستای یوش؛ نگینی در دل بلده

خانه نیما در روستای یوش، از توابع بخش بلده شهرستان نور استان مازندران جای گرفته است. این روستای ییلاقی با آب وهوایی کوهستانی، در میان دره های سرسبز البرز و در فاصله ای حدود ۱۱۰ کیلومتری از آمل و ۱۸۰ کیلومتری از تهران واقع شده است. طبیعت بکر و بافت روستایی این منطقه که هنوز اصالت خود را حفظ کرده، بر ارزش فرهنگی و تاریخی این خانه افزوده و آن را به یکی از خاص ترین مقاصد گردشگری مازندران تبدیل ساخته است.

پیشینه تاریخی بنای قاجاری

خانه نیما یوشیج در سال ۱۲۰۷ هجری قمری (مطابق با سال ۱۱۷۱ شمسی) به دستور ناظم الایاله، پدربزرگ نیما، در محله لالوی یوش ساخته شد. این بنا که قدمتی بیش از دو قرن دارد، در سال ۱۳۷۵ با شماره ۱۸۰۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. خانه ای که امروز به عنوان موزه پدر شعر نو فارسی شناخته می شود، در سال ۱۳۸۸ بازگشایی شد تا علاقه مندان به ادبیات و تاریخ بتوانند از نزدیک با فضای زندگی این شاعر بزرگ آشنا شوند.

معماری خاص و بی همتا

معماری خانه نیما با دیگر خانه های شمال کشور تفاوتی آشکار دارد و بیش از آنکه به معماری بومی مازندران شباهت داشته باشد، یادآور خانه های تاریخی شهرهای مرکزی ایران نظیر کاشان است. این بنا که از خشت، گل و چوب ساخته شده، دارای سه ورودی، دو حیاط، یک تالار و شاه نشین است. دیوارهای آجری، گچ بری های ظریف، پنجره های چوبی با شیشه های رنگی و سقف های شیب دار از ویژگی های شاخص این بنا به شمار می روند. جبهه شمالی خانه نیز دارای یک ارسی ارزشمند با طرح گره چینی پرکار است که جلو های خاص به این بخش از بنا بخشیده است.

خانه موزه و کتابخانه یوش

امروزه سه اتاق از این خانه به کتابخانه تبدیل شده است و کتاب هایی با موضوعات ادبیات، تاریخ، دین و حتی میکروالکترونیک در آن نگهداری می شود. دیوارهای اتاق ها با تابلوهایی از نقاشی ها و قاب هایی از عکس های نیما و بستگانش آراسته شده است. نامه ها، بخشی از دست نوشته ها، یک نقاشی ساده از مناره قزوین با امضای خود نیما و البته تعدادی شعر که همگی از سوی شاعران مازندرانی در وصف نیما و یوش سروده شده اند، در تاقچه هایی بر دیوار اتاق های نزدیک به ورودی خانه به چشم می خورند.

آرامگاه شاعر در حیاط خانه

حیاط خانه نیما، با کف پوشی از سنگ، میزبان سه مزار است: نیما یوشیج، سیروس طاهباز (گردآورنده آثار نیما) و بهجت الزمان اسفندیاری (خواهر نیما). پیکر نیما که ابتدا در تهران به خاک سپرده شده بود، در سال ۱۳۷۲ بر اساس وصیتش به یوش منتقل شد و در حیاط همان خانه ای که محل تولدش بود، آرام گرفت. سنگ مزار نیما در زیر یک سایبان چوبی قرار گرفته و مجسمه ای نیم تنه از او نیز در زیر طاق ورودی غربی خانه نصب شده است.

نیما یوشیج؛ علی اسفندیاری متولد ۱۲۷۶

علی اسفندیاری، متولد سال ۱۲۷۶ در همین خانه، بعدها با نام «نیما یوشیج» به عنوان پدر شعر نو فارسی شناخته شد. او در این خانه دوران کودکی و نوجوانی خود را گذراند و سال ها بعد، انقلابی در عرصه شعر فارسی پدید آورد. نیما درباره این خانه گفته بود: «پدربزرگ من برای من قصر و قلعه ساخته است نه خانه. باروهای بلند، دیوارهای منقش، سقف های منبت کاری شده و …». این سخن، نشان از عظمت و شکوه این بنا در نگاه او دارد.

نتیجه گیری

خانه نیما یوشیج در روستای یوش، فراتر از یک بنای تاریخی، یادمانی زنده از تحولی بزرگ در ادبیات فارسی است. این خانه با معماری منحصربه فرد، کتابخانه غنی و آرامگاه شاعر، هر ساله پذیرای شمار زیادی از گردشگران و علاقه مندان به شعر و ادب است. بازدید از این خانه موزه، فرصتی است برای گریز از هیاهوی روزمره و سفری به عمق تاریخ و فرهنگ ایران زمین.

سوالات متداول

خانه نیما یوشیج دقیقاً کجا قرار دارد؟

این خانه در روستای یوش، از توابع بخش بلده شهرستان نور در استان مازندران واقع شده است.

بهترین مسیر دسترسی به خانه نیما چیست؟

بهترین مسیر، حرکت از مسیر فرعی زنگوله به بلده در جاده چالوس است.

آیا برای بازدید از این خانه باید هزینه ورودی پرداخت کرد؟

بله، برای بازدید از خانه موزه نیما یوشیج در روستای یوش، هزینه ورودی دریافت می شود.